Mit | Rzeczywistość |
|---|---|
Opieka wytchnieniowa oznacza, że ktoś jest „zabierany” | To krótka, pozytywna przerwa — rodzice nadal ponoszą odpowiedzialność |
Tylko „niepełnosprawne” dzieci się kwalifikują | Wiele stanów się liczy, w tym ADHD i problemy ze zdrowiem psychicznym |
Każdy otrzymuje takie samo wsparcie | To zależy od Twoich potrzeb i od miejsca, w którym mieszkasz |
Potrzeba pomocy oznacza porażkę | Każdy czasem potrzebuje przerwy — to normalne i zdrowe |
Szybka odpowiedź:
Opieka wytchnieniowa — często nazywana w Wielkiej Brytanii „krótkimi przerwami” — oznacza wsparcie, które daje rodzinom chwilę wytchnienia od opieki, a dzieciom i młodym ludziom szansę na zrobienie czegoś fajnego, poznanie nowych osób albo po prostu zmianę otoczenia. Nie chodzi o zabranie Cię od rodziny ani o karanie kogokolwiek. Chodzi o to, by wszystkim było łatwiej sobie radzić i czuć się silniej. Jeśli jesteś młodą osobą, rodzeństwem albo rodzicem, ten poradnik jest dla Ciebie.
Powiedzmy sobie szczerze.
Jeśli to czytasz, możesz być zmęczony, zestresowany albo zmartwiony. Może jesteś młodą osobą, która usłyszała od pracownika socjalnego słowo „opieka wytchnieniowa” i nie jest pewna, co ono znaczy. Może pomagasz opiekować się bratem lub siostrą i zastanawiasz się, czy istnieje dla Ciebie jakieś wsparcie. A może jesteś rodzicem, który po prostu potrzebuje przerwy. Niezależnie od sytuacji, zasługujesz na jasne odpowiedzi — nie na mylące słowa.
Co to znaczy, gdy ktoś korzysta z opieki wytchnieniowej?
Gdy ktoś jest „objęty opieką wytchnieniową” albo ma „krótką przerwę”, oznacza to, że przez jakiś czas zajmuje się nim ktoś inny. Może to być kilka godzin, nocleg albo kilka dni. Celem jest danie wszystkim szansy na złapanie oddechu.
Czym to NIE jest:
To nie jest zabranie do opieki zastępczej — Twoi rodzice lub opiekunowie nadal ponoszą za Ciebie odpowiedzialność.
To nie jest znak, że Ty albo Twoja rodzina zawiedliście. Każdy czasem potrzebuje przerwy.
To nie jest kara. Ma to być dla Ciebie pozytywne doświadczenie.
To nie jest na zawsze. Krótkie przerwy są właśnie krótkie.
Czym to JEST:
Krótkie przerwy mają pomóc rodzinom pozostać silnymi i nie doprowadzić do kryzysu. Dają rodzicom i opiekunom czas na odpoczynek, nadrobienie spraw albo zajęcie się sobą czy innymi dziećmi. Dla Ciebie to szansa na spróbowanie nowych rzeczy, poznanie przyjaciół i dobrą zabawę. Jeśli jesteś młodą osobą, opieka wytchnieniowa daje Ci nowe doświadczenia, a Twojej rodzinie — możliwość odzyskania sił.
Co się dzieje podczas opieki wytchnieniowej?
Nie ma jednego schematu „opieki wytchnieniowej” — wszystko zależy od tego, czego potrzebujesz Ty i Twoja rodzina. Czasem ktoś przychodzi do Twojego domu, żeby zająć się Tobą lub Twoim rodzeństwem, gdy rodzic albo opiekun ma przerwę. Może to być pracownik wsparcia, opiekun zabaw lub usługa opieki doraźnej, dzięki której rodzic może wyjść z domu. Zostajesz we własnej przestrzeni, ale możesz robić coś innego.
Innym razem możesz wychodzić na zajęcia w społeczności lokalnej, na przykład do klubów po szkole albo podczas ferii dla dzieci z dodatkowymi potrzebami, do klubów weekendowych z pływaniem, zajęciami plastycznymi lub sportem, albo do grup młodzieżowych dla nastolatków. To świetny sposób, by poznać innych młodych ludzi, spróbować nowych rzeczy i dobrze się bawić poza domem.
Dla niektórych opieka wytchnieniowa oznacza nocleg poza domem — może u innej rodziny przeszkolonej do opieki nad młodymi ludźmi, w ośrodku całodobowym, u rodziny zastępczej albo w hospicjum, jeśli masz potrzeby medyczne. Typowy nocleg może oznaczać przyjazd po szkole, kolację, zajęcia i powrót do domu następnego dnia — jak mała przygoda.
Czy dostajesz 6 tygodni darmowej opieki wytchnieniowej?
To częste pytanie, ale odpowiedź brzmi: nie — nie ma zasady, że każdy dostaje 6 tygodni darmowej opieki wytchnieniowej. Niektórzy tak myślą przez długie wakacje letnie albo opowieści innych rodzin, ale nie ma ogólnokrajowej obietnicy ustalonej liczby tygodni.
To, co faktycznie dostajesz, zależy od Twojego lokalnego samorządu i potrzeb Twojej rodziny. Niektóre rodziny mogą otrzymać kilka godzin tygodniowo, inne noclegi, a niektóre mogą nie dostać żadnego wsparcia, nawet jeśli go potrzebują. To niesprawiedliwe, ale w wielu miejscach tak właśnie wygląda rzeczywistość.
Jeśli nie wiesz, co jest dostępne, zawsze warto zapytać pracownika socjalnego albo sprawdzić stronę internetową swojego samorządu, żeby poznać szczegóły.
Kto ma prawo do opieki wytchnieniowej?
Krótkie przerwy są głównie dla dzieci i młodych ludzi z niepełnosprawnościami lub dodatkowymi potrzebami. Mogą to być:
trudności w uczeniu się
autyzm lub ADHD
niepełnosprawność fizyczna
potrzeby sensoryczne (na przykład gdy ktoś jest głuchy lub niewidomy)
stany zdrowotne wymagające opieki medycznej
problemy ze zdrowiem psychicznym
trudne zachowania
Jeśli Twoje potrzeby utrudniają życie Tobie i Twojej rodzinie, możesz mieć prawo do wsparcia — nawet jeśli sam/sama nie uważasz się za „niepełnosprawnego”. Czasem rodziny są zaskoczone, gdy okazuje się, że się kwalifikują.
Aby dostać opiekę wytchnieniową, zwykle potrzebujesz:
skierowania (od lekarza rodzinnego, nauczyciela, pracownika socjalnego albo możesz poprosić sam/sama)
oceny potrzeb (pracownik socjalny rozmawia z Tobą i Twoją rodziną o tym, czego potrzebujecie)
decyzji (samorząd mówi, jakie wsparcie możesz otrzymać)
planu (jeśli się kwalifikujesz, otrzymujesz plan krótkich przerw)
Jak dostać krótkie przerwy: praktyczny przewodnik
Uzyskanie wsparcia może wydawać się skomplikowane, ale oto prosty sposób, by zacząć:
Znajdź oświadczenie dotyczące krótkich przerw w swoim samorządzie. Wyszukaj w internecie „[nazwa samorządu] short breaks” albo poproś zaufaną osobę dorosłą o pomoc.
Poproś o ocenę potrzeb. Skontaktuj się z Zespołem ds. Dzieci z Niepełnosprawnościami albo Zespołem ds. Dzieci z Niepełnosprawnościami lub poproś lekarza rodzinnego, nauczyciela albo pracownika socjalnego o skierowanie.
Bądź szczery/szczera podczas oceny. Powiedz im, jak naprawdę wygląda życie, nie tylko te dobre strony. Jeśli jest trudno, powiedz o tym.
Poznaj swoje możliwości. Możesz otrzymać wsparcie organizowane przez samorząd, płatności bezpośrednie (sam/sama organizujesz pomoc) albo połączenie obu rozwiązań.
Jeśli to nie działa, powiedz o tym. Jeśli nie możesz znaleźć opiekuna albo wsparcie jest niewystarczające, poproś ponownie o pomoc albo porozmawiaj ze swoim pracownikiem socjalnym.
Dla młodych ludzi: co opieka wytchnieniowa znaczy dla Ciebie
Opieka wytchnieniowa nie oznacza, że jesteś problemem albo że ktoś się poddaje. Chodzi o to, by każdy w Twojej rodzinie miał szansę odpocząć i odzyskać siły — także Ty.
Masz wpływ na to, co się dzieje. Jeśli jesteś wystarczająco duży/a, pracownik socjalny powinien zapytać, co chciał(a)byś robić podczas krótkich przerw, czy wolał(a)byś pobyt u rodziny, czy udział w zajęciach grupowych, i co sprawiłoby, że czuł(a)byś się komfortowo. Jeśli nikt Cię o to nie zapytał, możesz się odezwać — Twoje zdanie ma znaczenie.
Wiele młodych osób uważa, że opieka wytchnieniowa jest naprawdę fajna. Możesz:
poznać nowych przyjaciół, którzy rozumieją Twoje życie
spróbować zajęć, których normalnie byś nie robił/a
mieć więcej samodzielności niż w domu
zbudować relację z inną rodziną lub grupą
Jeśli się denerwujesz, to normalne. Możesz poprosić o wcześniejszą wizytę, zabrać coś z domu albo zacząć od krótkich odwiedzin, zanim zostaniesz na noc.
Dla rodzeństwa: Ty też się liczysz
Jeśli pomagasz opiekować się bratem lub siostrą, możesz być młodym opiekunem — nawet jeśli nikt tak Cię nie nazwał. Może to oznaczać pomaganie w opiece, wykonywanie większej liczby obowiązków domowych niż Twoi znajomi albo rezygnowanie z pewnych rzeczy z powodu potrzeb Twojej rodziny.
Dla Ciebie też jest wsparcie:
Niektóre krótkie przerwy są tak organizowane, by rodzeństwo mogło spędzić czas z rodzicami
Są grupy i zajęcia tylko dla młodych opiekunów
Możesz poprosić o pomoc, jeśli potrzebujesz przerwy albo kogoś do rozmowy
Całkiem normalne jest, że masz mieszane uczucia — miłość, frustrację, poczucie winy, a nawet złość. Nie jesteś sam/sama i zasługujesz na wsparcie tak samo jak każdy inny członek Twojej rodziny.
Rzeczywistość: z czym rodziny naprawdę się mierzą
Prawda jest taka, że system nie jest idealny. Wiele rodzin ma trudności z uzyskaniem potrzebnego wsparcia. Listy oczekujących mogą być długie, a czasem trzeba poprosić więcej niż raz albo mocniej walczyć o pomoc.
Znalezienie odpowiedniego opiekuna też bywa trudne. Jeśli masz problem z korzystaniem z zaoferowanego wsparcia, daj znać swojemu pracownikowi socjalnemu. Być może pomoże Ci znaleźć kogoś albo zaproponuje inne rozwiązania.
Nie poddawaj się, jeśli od razu nie działa. Zadawaj pytania i mów ludziom, czego potrzebujesz.
Zastrzeżenie: Ta treść ma wyłącznie charakter ogólnych informacji i nie stanowi porady prawnej, finansowej ani podatkowej. Wyniki mogą się różnić w zależności od Twojej indywidualnej sytuacji.
