Porozmawiaj z Caira 24/7, aby uzyskać natychmiastowe odpowiedzi dotyczące wizy dla małżonka lub partnera — prześlij dowody posiadania Settled Status, polski akt małżeństwa oraz paszport swojego partnera, aby sprawdzić, czy powinieneś skorzystać ze ścieżki EUSS family permit czy ze standardowej Family visa.

Szybka odpowiedź: Polacy w Wielkiej Brytanii, którzy chcą sprowadzić małżonka, stoją przed rozstajem dróg: ścieżką EUSS family permit (bez wymogu dochodowego, bez testu z angielskiego, bezpłatna) oraz ścieżką Family visa (dochód £29,000, angielski na poziomie A1, opłata aplikacyjna £1,846 plus IHS). To, która opcja ma zastosowanie, zależy od trzech rzeczy: Twojego statusu imigracyjnego, obywatelstwa małżonka oraz — kluczowo — od tego, kiedy rozpoczął się związek. Jeśli jesteś obywatelem Polski z EU Settled Status, byłeś w związku małżeńskim (lub trwałym związku partnerskim) przed 31 grudnia 2020 r., a Twój małżonek nie jest Brytyjczykiem, zwykle właściwą ścieżką jest EUSS family permit (zob. Appendix EU, EU11). Jeśli zawarłeś małżeństwo po 31 grudnia 2020 r., niemal zawsze potrzebujesz Family visa — nawet jeśli Twój małżonek też jest Polakiem. Złożenie wniosku w niewłaściwej ścieżce kosztuje czas, pieniądze, a czasem przekreśla całą aplikację.

Trzy najważniejsze wnioski

1. Graniczna data 31 grudnia 2020 r. to pojedyncza najważniejsza data. Związki (małżeństwo lub trwały związek partnerski) utworzone przed tą datą ze sponsorem posiadającym EU Settled lub Pre-Settled Status zasadniczo kwalifikują się do EUSS family permit — bez opłaty, bez progu dochodowego, bez testu z angielskiego. Związki utworzone po tej dacie, nawet między dwojgiem obywateli Polski, domyślnie podlegają ścieżce Family visa i wymogowi dochodu £29,000 (Appendix FM).

2. Obywatelstwo małżonka zmienia ścieżkę. Polski sponsor sprowadzający polskiego małżonka może skorzystać z EUSS (związek sprzed 2021 r.) albo z Family visa (związek po 2020 r.). Polski sponsor sprowadzający małżonka z Ukrainy, Białorusi, Rosji lub innego kraju spoza UE może użyć EUSS tylko wtedy, gdy związek istniał przed okresem przejściowym po Brexicie i jest odpowiednio udokumentowany; w przeciwnym razie obowiązuje Family visa. Polski sponsor z obywatelstwem brytyjskim (obywatel podwójny) jest traktowany jak brytyjski sponsor — obowiązuje Family visa.

3. Polskie dokumenty muszą być oficjalnie przetłumaczone. Akty małżeństwa z Urząd Stanu Cywilnego (USC), wyroki rozwodowe z Sąd Okręgowy oraz wszelkie orzeczenia sądowe muszą zostać przetłumaczone przez wykwalifikowanego tłumacza z uprawnieniami, z podpisanym oświadczeniem o zgodności oraz danymi kontaktowymi. Tłumaczenia z Google Translate i niecertyfikowane przekłady są odrzucane. Wiele polskich dokumentów wydanych po 2020 r. jest już dwujęzycznych (polski/angielski) w standardowym formacie UE — takich dokumentów nie trzeba tłumaczyć ponownie, ale muszą im towarzyszyć angielskie kopie wszelkich odręcznych adnotacji.

Niniejszy artykuł ma charakter ogólnych informacji, a nie porady prawnej, finansowej, podatkowej ani imigracyjnej.

Co wchodzi w grę (prostym językiem)

Ścieżka 1: EUSS family permit (łatwiejsza ścieżka, jeśli spełniasz warunki)

• Kto może sponsorować. Obywatel Polski (lub dowolny obywatel UE, EOG albo Szwajcarii) posiadający Settled Status lub Pre-Settled Status w ramach EU Settlement Scheme.

• Kto może złożyć wniosek. Małżonek niebrytyjski, partner cywilny, partner trwały (niepozostający w małżeństwie), dziecko na utrzymaniu lub niektórzy inni członkowie rodziny.

• Kluczowy test czasowy. Relacja rodzinna musiała istnieć do 31 grudnia 2020 r. — małżeństwo, związek partnerski albo trwały (nieformalny) związek partnerski potwierdzony wspólnym zamieszkaniem. Związki po 2020 r. nie kwalifikują się, poza wąskimi wyjątkami (np. dziecko urodzone później parze sprzed 2020 r.).

• Co otrzymujesz. Bezpłatny wniosek. Wjazdowa zgoda na podróż do Wielkiej Brytanii na 6 miesięcy, a następnie wniosek złożony już w kraju o pre-settled lub settled status. Brak minimalnego wymogu dochodowego. Brak testu języka angielskiego.

• Cel końcowy. 5 lat pobytu na pre-settled status, aby przejść na settled status, a następnie 12 miesięcy do naturalizacji, jeśli spełniasz warunki.

Ścieżka 2: Family visa w ramach Appendix FM (standardowa ścieżka)

• Kto może sponsorować. Obywatele brytyjscy, posiadacze ILR, posiadacze EU Settled Status (w przypadku związków po 2020 r. lub spraw niekwalifikujących się), uchodźcy i inne osoby z osiedlonym statusem pobytowym.

• Kto może złożyć wniosek. Małżonek, partner cywilny lub partner nieformalny (2+ lata wspólnego zamieszkiwania) oraz dzieci na utrzymaniu.

• Wymóg finansowy (£29,000). Udokumentowany w Category A (sponsor pracuje w tej samej brytyjskiej pracy 6+ miesięcy), Category B (średnia pensja z 12 miesięcy), Category F/G (samozatrudnienie) albo w oszczędnościach gotówkowych w wysokości £88,500 utrzymywanych przez 6+ miesięcy. Dochód polskiego wnioskodawcy nie jest liczony przy wjeździe.

• Angielski na poziomie A1 przy wjeździe, A2 przy przedłużeniu, B1 przy ILR. IELTS Life Skills i Trinity są standardowymi dostawcami.

• Mieszkanie. Odpowiedniej wielkości, własne lub wynajmowane, bez korzystania z publicznych funduszy.

• Koszt. Opłata aplikacyjna: obecnie £1,846 poza Wielką Brytanią. IHS: £1,035 za każdy rok pobytu (około £2,844 za 33-miesięczny pierwszy przydział). Łączny koszt wjazdu to wyraźnie ponad £4,500 na jednego wnioskodawcę.

• Cel końcowy. 33 miesiące wjazdu + 30 miesięcy przedłużenia + ILR po 5 latach. Albo 10-letnia ścieżka w sprawach z Article 8 ECHR.

Najczęstsze błędy i przeoczenia

• Złożenie wniosku w niewłaściwej ścieżce. Polscy sponsorzy z Settled Status czasem zakładają, że EUSS dotyczy każdej relacji. Tak nie jest — związki po 2020 r. domyślnie podlegają Family visa. Złożenie wniosku o EUSS family permit dla małżeństwa po 2020 r. marnuje czas i kończy się odmową, często z odesłaniem przez urzędnika do ścieżki Family visa (wtedy zaczynasz od nowa i płacisz pełną opłatę).

• Posiadacze Pre-Settled Status zakładający, że mogą sponsorować wnioski EUSS. Osoby z Pre-Settled Status mogą sprowadzać niektórych członków rodziny sprzed 2020 r. w ramach EUSS w ograniczonych przypadkach, ale wiele sytuacji po 2020 r. wymaga ścieżki Family visa — gdzie posiadacz Pre-Settled Status nie może sponsorować. Sponsor musi najpierw przejść na Settled Status (zob. Appendix FM).

• Brak dokumentów z Polski. Odpis aktu małżeństwa z Urząd Stanu Cywilnego jest wymagany i musi być przetłumaczony na angielski. Polskie wyroki rozwodowe (wyrok rozwodowy) są często pomijane, gdy któraś ze stron była wcześniej w związku małżeńskim.

• Dowody na trwały związek. W przypadku par niepozostających w małżeństwie, korzystających ze ścieżki Family visa, 2 lata wspólnego zamieszkiwania muszą być należycie udokumentowane: wspólna umowa najmu, rachunki za media na oboje, wspólne konto bankowe, wspólne rachunki domowe. Wspólny polski adres i oświadczenia rodziny nie wystarczają. Home Office rozpatrzy cały materiał „w całości”, jeśli istnieje rozsądne wyjaśnienie brakujących dokumentów.

• Liczenie polskiego dochodu wnioskodawcy. Polskie zarobki nie są liczone przy wjeździe. Polski wnioskodawca, który zarabia PLN 10,000 miesięcznie, nadal nie spełni wymogu sponsorowanego brytyjskiego wynagrodzenia £29,000.

• Pominięcie dzieci we wniosku. Dziecko z wcześniejszego polskiego związku musi zostać uwzględnione we wniosku wizowym, a należy wykazać wyłączną odpowiedzialność prawną albo zgodę drugiego rodzica (zwykle poprzez notarialne postanowienie polskiego sądu). Złóż wniosek o status EUSS dziecka jak najszybciej, aby uniknąć problemów z dostępem do NHS lub miejscem w szkole.

Najlepsze wskazówki

• Najpierw potwierdź status sponsora. Zaloguj się do usługi UKVI View and Prove, aby sprawdzić, czy masz Settled Status czy Pre-Settled Status. Sformułowanie ma znaczenie — „Settled” oznacza, że możesz sponsorować w ramach EUSS (dla kwalifikujących się relacji) oraz w ramach Appendix FM.

• Sprawdź uczciwie moment rozpoczęcia związku. Zadaj sobie pytanie: kiedy związek stał się poważny i czy masz datowane dowody sprzed 31 grudnia 2020 r.? Zdjęcia, bilety lotnicze, wspólne umowy najmu, wiadomości na Facebooku z datą sprzed granicznej daty, polskie akty ślubu — to one decydują, która ścieżka ma zastosowanie.

• W sprawach EUSS zbierz dowody, że związek istniał przed 31 grudnia 2020 r.: polski akt małżeństwa z datą sprzed tej granicy, podpisane oświadczenie o trwałym związku partnerskim, rachunki za media na oboje z polskiego adresu, wspólne dokumenty medyczne lub podobne.

• W sprawach Family visa dopasuj paski płacowe do wyciągów bankowych co do funta. Brytyjscy pracodawcy, którzy wypłacają część kosztów osobno, muszą to udokumentować, aby każdy wpływ na konto odpowiadał konkretnemu wpisowi na pasku płacowym.

• Korzystaj z aktualnego dwujęzycznego aktu małżeństwa w formacie UE. Polskie Urzędy Stanu Cywilnego wydają Multilingual Standard Forms (Formularz wielojęzyczny) na podstawie Rozporządzenia (UE) 2016/1191, które nie wymagają dodatkowego certyfikowanego tłumaczenia. Poproś o ten format przy zamawianiu odpisu.

• Zaplanuj budżet na IHS. Immigration Health Surcharge to ukryty koszt Family visa. £2,844 z góry za 33-miesięczny wjazd, kolejne £2,588+ przy przedłużeniu. Oszczędności nie są zwracane, jeśli wniosek zostanie odrzucony.

Krok po kroku: jak ustalić, która ścieżka ma zastosowanie

1. Jaki jest status sponsora? Obywatel brytyjski → Family visa. EU Settled Status → potencjalnie EUSS, zależnie od momentu rozpoczęcia relacji. Pre-Settled Status → EUSS w ograniczonych przypadkach; często trzeba poczekać na Settled Status.

2. Czy małżonek jest sam obywatelem brytyjskim? Jeśli tak, to nie potrzebuje żadnej z tych ścieżek — może swobodnie się przemieszczać.

3. Kiedy związek się rozpoczął? Przed 31 grudnia 2020 r. → warto sprawdzić ścieżkę EUSS. Po tej dacie → Family visa.

4. Czy istnieją datowane dowody sprzed granicznej daty? Jeśli tak, zbierz je starannie; to fundament każdego wniosku EUSS.

5. Jakie jest obywatelstwo małżonka? Polski lub unijny → możliwe obie ścieżki. Spoza UE (ukraińskie, białoruskie, rosyjskie itd.) → dokładnie sprawdź moment rozpoczęcia relacji i status sponsora.

6. Czy sponsor spełnia próg £29,000 dochodu? Jeśli obowiązuje EUSS, to bez znaczenia. Jeśli obowiązuje Family visa, to jest to główne pytanie.

7. Jeśli nadal nie ma jasności, skonsultuj się z doradcą zarejestrowanym na poziomie OISC Level 2 lub 3 przed złożeniem dokumentów. Złożenie wniosku w niewłaściwej ścieżce marnuje opłatę i może opóźnić połączenie rodziny o 6+ miesięcy.

Krok po kroku: wniosek o EUSS family permit

1. Wnioskodawca (w Polsce) zakłada konto UKVI na gov.uk/family-permit-eu.

2. Przesyła paszport, dowody kwalifikującej relacji sprzed 31 grudnia 2020 r. oraz Share Code sponsora potwierdzający Settled Status.

3. Umawia wizytę w centrum składania wniosków wizowych VFS Global w Polsce w celu pobrania biometrii.

4. Bez opłaty. Standardowe rozpatrzenie: 15 dni roboczych.

5. Po przyznaniu wnioskodawca otrzymuje 6-miesięczną zgodę na wjazd do Wielkiej Brytanii.

6. W ciągu 3 miesięcy od przyjazdu składa wniosek o pre-settled lub settled status w Wielkiej Brytanii w ramach krajowej ścieżki EUSS. Również bezpłatnie.

Krok po kroku: wniosek o Family visa

1. Sponsor i wnioskodawca potwierdzają status sponsora oraz kategorię dochodu.

2. Wnioskodawca rezerwuje IELTS Life Skills A1 (lub równoważny) w Polsce — ośrodki egzaminacyjne w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku i innych miastach.

3. Zbiera certyfikowane tłumaczenia polskich dokumentów: aktu małżeństwa, wyroków rozwodowych (jeśli są), orzeczeń sądowych, aktów urodzenia dzieci.

4. Kompletuje dowody finansowe: 6 miesięcy pasków płacowych, 6 miesięcy zgodnych wyciągów bankowych, P60, umowa o pracę, umowa najmu lub kredyt hipoteczny, rachunek council tax.

5. Porządkuje dowody relacji chronologicznie.

6. Wypełnia wniosek online na gov.uk/uk-family-visa, płaci opłatę aplikacyjną £1,846 oraz IHS (~£2,844).

7. Rezerwuje pobranie biometrii w centrum VFS Global w Polsce.

8. Rozpatrzenie: standardowo 12 tygodni; priority 30 dni roboczych; super priority 5 dni roboczych.

9. Po przyznaniu małżonek otrzymuje eVisa ważną przez 33 miesiące. 5-letni zegar do ILR zaczyna biec od wjazdu.

Przykłady z praktyki

• Polska para, małżeństwo sprzed 2020 r. Agnieszka i Marek pobrali się w Krakowie w 2018 r. Agnieszka przeprowadziła się do Manchesteru w 2017 r. i posiada Settled Status. Marek został w Polsce do pracy i teraz chce do niej dołączyć. Obowiązuje EUSS family permit. Małżeństwo istniało przed 31 grudnia 2020 r., Agnieszka ma Settled Status, nie jest potrzebny dochód ani test z angielskiego. Bezpłatny wniosek, 15-dniowe rozpatrzenie.

• Polski sponsor, ukraiński małżonek, małżeństwo po 2022 r. Krzysztof, polski elektryk z Settled Status, poślubił Olenę, obywatelkę Ukrainy, w Warszawie w 2023 r. Obowiązuje Family visa. Związek powstał po granicznej dacie EUSS; EUSS nie jest dostępny dla Oleny. Krzysztof musi wykazać dochód £29,000, a Olena musi zdać A1 z angielskiego. Opłata aplikacyjna i IHS łącznie wynoszą około £4,700.

• Polska para, małżeństwo po 2020 r. Magdalena przyjechała do Wielkiej Brytanii w 2019 r., otrzymała Pre-Settled Status i poznała Tomasza w Polsce podczas wizyty w 2022 r. Pobrali się w Gdańsku w 2024 r. Obowiązuje Family visa. Związek powstał po 31 grudnia 2020 r. Magdalena musi najpierw przejść na Settled Status (może kwalifikować się do automatycznego przejścia od kwietnia 2026 r.), a następnie sponsorować Tomasza w ramach Appendix FM.

• Sponsor z podwójnym obywatelstwem. Piotr ma zarówno obywatelstwo polskie, jak i brytyjskie. Sponsoruje swoją polską narzeczoną Ewę, której się oświadczył w 2023 r. Obowiązuje Family visa — jako obywatel brytyjski Piotr sponsoruje w ramach Appendix FM niezależnie od swojego polskiego obywatelstwa. Dla Ewy obowiązuje test dochodu £29,000 i A1 z angielskiego.

Gdzie ludzie utkną

• „Jesteśmy razem od 2018 r., ale nigdy nie braliśmy ślubu.” Trwały związek partnerski (wspólne zamieszkiwanie bez ślubu) może kwalifikować się do EUSS, jeśli jest udokumentowany przed 31 grudnia 2020 r. — wspólny najem, wspólne rachunki, wspólne konto bankowe, zdjęcia z datami. Bez takich dowodów para domyślnie podlega Family visa oraz testowi 2 lat wspólnego zamieszkiwania w ramach Appendix FM (który ma podobne wymagania dowodowe).

• Dzieci urodzone w Wielkiej Brytanii polskiemu rodzicowi bez Settled Status. Dziecko urodzone w Wielkiej Brytanii nie jest automatycznie Brytyjczykiem, chyba że co najmniej jeden rodzic był Brytyjczykiem lub posiadał Settled Status w chwili urodzenia. Dziecko urodzone w Wielkiej Brytanii rodzicowi z Pre-Settled Status potrzebuje własnego przyznania EUSS lub późniejszej rejestracji jako obywatel brytyjski — częsta luka zauważana dopiero przy składaniu wniosku o paszport. Złóż wniosek o status EUSS dziecka jak najszybciej.

• Zmiana z wizy studenckiej na wizę małżonka wewnątrz Wielkiej Brytanii. Obywatel Polski na wizie studenckiej, który bierze ślub w Wielkiej Brytanii, nie może automatycznie przejść na wizę małżonka wewnątrz kraju — zwykle wymagane jest entry clearance z Polski, ze wszystkimi związanymi kosztami i opóźnieniami.

• Problem sponsora z Pre-Settled Status. Osoba z Pre-Settled Status nie może sponsorować Family visa w ramach Appendix FM. Najpierw musi przejść na Settled Status. Wielu Polaków, którzy przyjechali w latach 2017–2019, czeka na automatyczne przejście w ramach zmian od kwietnia 2026 r. — wpływa to na moment, od którego mogą sponsorować.

• Wcześniejsze polskie małżeństwa. Polski wyrok rozwodowy (wyrok rozwodowy) musi zostać przetłumaczony, a jeśli rozwód był sporny lub skomplikowany, powinien mu towarzyszyć list wyjaśniający. W przypadku małżeństw rozwiązanych za granicą może być potrzebne również uznanie zagranicznego rozwodu przez polski sąd.

Gdzie szukać pomocy

• GOV.UK — „EU Settlement Scheme family permit” oraz „UK Family visa” — oficjalne punkty startowe dla obu ścieżek.

• Appendix EU (Family Permit) i Appendix FM do Immigration Rules — podstawowe ramy prawne.

• Doradcy zarejestrowani w OISC (oisc.gov.uk) — w sprawach, w których ścieżka naprawdę nie jest jasna, albo w przypadku odmów i przeglądów administracyjnych. Tylko doradcy poziomu 2 lub 3 mogą prowadzić sprawy złożone lub odmowne.

• IELTS UKVI i Trinity College London — zatwierdzeni dostawcy SELT dla poziomu A1 z angielskiego.

• Polskie usługi konsularne w Wielkiej Brytanii oraz Urzędy Stanu Cywilnego w Polsce — do uzyskiwania dwujęzycznych Multilingual Standard Forms polskich aktów stanu cywilnego.

Ostateczna myśl: Polsko-brytyjska ścieżka dla małżonków ma dwoje drzwi — jedne darmowe i szybkie, drugie drogie i powolne — a to, które się otworzą, zależy niemal wyłącznie od dat, a nie od obywatelstwa. Warto poświęcić czas, by potwierdzić właściwą ścieżkę, zanim wydasz £4,700. Większość rodzin, które składają wniosek w złej ścieżce, robi to dlatego, że „ona jest Polką, ja jestem Polakiem, więc EUSS musi mieć zastosowanie” — a to założenie kosztuje więcej niż godzina.