Szybkie podsumowanie:
Fundusze powiernicze z dożywotnim prawem do pożytków to rozwiązania prawne, które pozwalają dać komuś prawo do korzystania z aktywa — takiego jak dom czy oszczędności — albo czerpania z niego korzyści przez całe życie, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad tym, co stanie się z nim po jego śmierci. Nie są one zarezerwowane wyłącznie dla bogatych ani polityków i nie są też tajną luką służącą do unikania podatków. Dla większości osób chodzi o ochronę rodziny, jasność zasad, a czasem planowanie podatkowe. Oto, co warto wiedzieć, wraz z praktycznymi przykładami i jasnymi krokami dla brytyjskich rodzin.
Fundusze powiernicze z dożywotnim prawem do pożytków
Ostatnie nagłówki postawiły trusty i podatek od spadków w centrum uwagi, za sprawą historii premiera Keira Starmera i tego, jak jego rodzina korzystała z trustu obejmującego pole w Surrey. Dla wielu rodzi to pytania: czy trusty to sprytny sposób na uniknięcie podatków, czy po prostu normalny element planowania przyszłości? Jeśli próbujesz zrozumieć podatek od spadków, majątek rodzinny i to, co będzie najlepsze dla Twoich bliskich, nie jesteś sam. Rozłóżmy na części, czym jest trust z dożywotnim prawem do pożytków, jak działa i czy warto go rozważyć.
Rodzina Starmerów, pole dla osłów i trust z dożywotnim prawem do pożytków
Keir Starmer, obecnie premier, dorastał w skromnym domu w zabudowie bliźniaczej w Oxted w hrabstwie Surrey, razem z rodzicami Josephine (pielęgniarką) i Rodneyem Starmerem (narzędziowcem). Jego matka, Josephine, żyła z chorobą Stilla, postacią przewlekłego zapalenia stawów, ale znana była z energii i determinacji. Dom rodziny graniczył z siedmioakrowym polem, które Keir kupił w 1996 roku za 20 000 funtów, pracując wówczas jako prawnik specjalizujący się w prawach człowieka. To pole nie było luksusową inwestycją — kupiono je po to, by jego rodzice mogli opiekować się uratowanymi osłami, co było pasją Josephine i dawało jej radość nawet wtedy, gdy jej zdrowie się pogarszało.
Pole, które dziś według szacunków ma być warte nawet 10 milionów funtów (choć wyceny są różne), nigdy nie zostało zabudowane i nadal pozostaje terenem zielonym. W latach, gdy Josephine żyła, wspinała się na pole, by doglądać osłów, nawet gdy coraz trudniej się poruszała. Gdy nie mogła już chodzić, pole pozwalało jej obserwować zwierzęta z domu. Po śmierci Josephine w 2015 roku i Rodneya w 2018 roku Keir odziedziczył pole wraz z częścią domu swoich rodziców.
Czym jest trust z dożywotnim prawem do pożytków?
Trust z dożywotnim prawem do pożytków — czasem nazywany trustem „interest in possession” — to rozwiązanie prawne, w którym dajesz komuś (beneficjentowi) prawo do korzystania z aktywa lub otrzymywania z niego dochodu przez całe życie. Kiedy ta osoba umiera, aktywo przechodzi na kogoś innego, często na osobę, która ustanowiła trust (założyciela trustu), lub na wybranych przez nią spadkobierców.
Przykład 1:
Załóżmy, że masz dom w Birmingham. Chcesz, aby Twoja mama mieszkała w nim do końca życia, ale po jej śmierci dom ma trafić do Twoich dzieci. Zakładasz trust z dożywotnim prawem do pożytków: Twoja mama może mieszkać w domu, ale nie może go sprzedać ani przekazać komuś innemu. Gdy umrze, dom przechodzi na Twoje dzieci, dokładnie tak, jak zaplanowałeś.
Przykład 2:
Masz pewne oszczędności i chcesz, aby Twój partner otrzymywał z nich odsetki, dopóki żyje, ale sam kapitał ma trafić do Twojej siostrzenicy i siostrzeńca po śmierci partnera. Trust z dożywotnim prawem do pożytków może to umożliwić, dając partnerowi bezpieczeństwo, a Twojej rodzinie jasność co do przyszłości.
Dlaczego Keir Starmer skorzystał z trustu?
Układ, którego użył Keir Starmer w odniesieniu do pola, jest uznawany za trust z dożywotnim prawem do pożytków. Przyznał rodzicom prawo do korzystania z pola tak długo, jak żyli, ale własność miała wrócić do niego po ich śmierci. Oznaczało to, że jego rodzice mogli cieszyć się polem i opiekować się osłami, ale nie mogli sprzedać ziemi ani przekazać jej komuś innemu w testamencie.
Dla wielu rodzin tego rodzaju trust to coś więcej niż pieniądze. W przypadku Starmerów chodziło o zapewnienie Josephine i Rodneyowi bezpieczeństwa oraz godności korzystania z pola, a jednocześnie o zagwarantowanie, że ziemia ostatecznie wróci do Keira. Dzięki temu nie było też potrzeby zmieniania testamentów ani ryzyka, że pole zostanie podzielone między wielu spadkobierców.
Czy trust z dożywotnim prawem do pożytków to unikanie podatków czy uchylanie się od opodatkowania?
Warto to jasno rozróżnić:
Uchylanie się od opodatkowania jest nielegalne. Oznacza ukrywanie aktywów lub kłamstwo, aby nie płacić podatku.
Unikanie opodatkowania to układanie swoich spraw zgodnie z prawem tak, aby płacić mniej podatku. Niektórzy uważają to za rozsądne planowanie; inni za niesprawiedliwe, ale nie jest to nielegalne.
Ustanowienie trustu z dożywotnim prawem do pożytków nie jest uchylaniem się od opodatkowania. To legalna konstrukcja, uznawana przez prawo angielskie, z której korzystają tysiące rodzin z różnych powodów. To, czy jest to unikanie opodatkowania, zależy od Twojej intencji i od skutku.
Jeśli Twoim głównym celem jest zadbanie o bliską osobę, a ewentualna korzyść podatkowa jest tylko efektem ubocznym, większość ludzi nie nazwałaby tego unikaniem opodatkowania. Jeśli zakładasz trust głównie po to, by obniżyć podatek, można to uznać za unikanie opodatkowania, ale nadal mieści się to w granicach prawa, o ile nie narusza zasad przeciwdziałających takim praktykom.
Jak trust z dożywotnim prawem do pożytków wpływa na podatek od spadków?
Podatek od spadków naliczany jest od wartości majątku danej osoby po jej śmierci. Istnieje standardowa ulga (tzw. „nil rate band”), którą można przekazać bez podatku, a także dodatkowa ulga, jeśli dom zostaje przekazany bezpośrednim potomkom.
Jeśli przekażesz komuś aktywo na własność, staje się ono częścią jego majątku dla celów IHT. Jeśli ustanowisz trust z dożywotnim prawem do pożytków, a aktywo wraca do Ciebie (lub do wybranych przez Ciebie spadkobierców) po śmierci beneficjenta, może nie zostać uwzględnione w jego majątku dla celów IHT — zależnie od warunków trustu i momentu jego ustanowienia.
Najważniejsze:
Sekcja 54(1) ustawy o podatku od spadków z 1984 roku mówi, że majątek objęty trustem z dożywotnim prawem do pożytków, który wraca do założyciela trustu, nie wchodzi w skład majątku beneficjenta dla celów IHT. Może to oznaczać, że aktywo unika IHT po śmierci beneficjenta, ale przepisy są szczegółowe i mogą się zmieniać.
Przykład 3:
Kupujesz pole i zakładasz trust, aby Twoi rodzice mogli korzystać z niego przez całe życie. Gdy umrą, pole wraca do Ciebie. Gdyby pole zostało po prostu przekazane Twoim rodzicom, weszłoby w skład ich majątku dla celów IHT. W trustcie z dożywotnim prawem do pożytków może tak nie być, zależnie od szczegółów.
Czy Keir Starmer uniknął podatku od spadków?
Na podstawie tego, co podano w mediach:
Trust sprawił, że pole nie wchodziło w skład majątku jego rodziców dla celów IHT.
Jednak łączna wartość ich majątku była poniżej progu IHT, więc i tak nie było podatku do zapłaty.
Trust mógł być dobrym elementem planowania, ale w tym przypadku nie przyniósł realnej oszczędności podatkowej.
To częsta sytuacja w wielu rodzinach: możesz założyć trust dla spokoju ducha, ale jeśli Twój majątek jest poniżej progu IHT, nie wpłynie to na wysokość podatku.
Czy warto użyć trustu z dożywotnim prawem do pożytków?
Trust z dożywotnim prawem do pożytków może być praktycznym sposobem na zarządzanie majątkiem rodziny, zwłaszcza jeśli chcesz pomóc komuś za życia, ale zachować kontrolę nad tym, co stanie się później. To nie jest magiczne rozwiązanie pozwalające uniknąć podatków, a przepisy są skomplikowane. Jeśli Twój majątek jest wyraźnie poniżej progu IHT, może to w ogóle nie mieć znaczenia.
Co warto rozważyć:
Kto ma korzystać z aktywa w ciągu swojego życia?
Kto powinien je otrzymać po ich śmierci?
Jaka jest wartość Twojego majątku i czy prawdopodobnie będzie podlegać IHT?
Czy są okoliczności rodzinne (jak drugie małżeństwa, dzieci z poprzednich związków lub wrażliwi krewni), które sprawiają, że trust byłby pomocny?
Przykład 4:
Ty i Twój partner macie dzieci z poprzednich związków. Chcesz, aby Twój partner mieszkał w Twoim domu, jeśli umrzesz pierwszy, ale jednocześnie chcesz, aby ostatecznie dom odziedziczyły Twoje dzieci. Trust z dożywotnim prawem do pożytków może dać Twojemu partnerowi bezpieczeństwo, a jednocześnie dopilnować, by dom finalnie trafił do Twoich dzieci.
Jakie są minusy?
Trusty nie zawsze są właściwym rozwiązaniem. Mogą być bardziej skomplikowane w ustanowieniu i prowadzeniu niż prosty testament. Mogą wiązać się z dodatkowymi formalnościami, a czasem także z bieżącymi kosztami zarządzania trustem. Jeśli myślisz o trustcie, warto spisać swoje cele i omówić je z rodziną.
Końcowe przemyślenia
Trusty nie są zarezerwowane wyłącznie dla bogatych ani polityków. To normalna część prawa angielskiego, z której korzystają rodziny w całym kraju z różnych powodów — ochrony rodziny, zarządzania majątkiem, a czasem planowania podatkowego. Klucz tkwi w jasnym określeniu celów i zrozumieniu zasad.
Jeśli chcesz pomóc bliskiej osobie korzystać z aktywa, a jednocześnie zachować kontrolę nad jego przyszłością, trust z dożywotnim prawem do pożytków może być wart rozważenia. Ale nie daje on gwarancji oszczędności podatkowych i nie jest uchylaniem się od opodatkowania. Jeśli o tym myślisz, zacznij od spisania swojego majątku, zastanowienia się, kto ma odnieść korzyść, oraz rozważenia, czy Twój majątek może podlegać podatkowi od spadków. Przepisy mogą się zmieniać, więc warto być na bieżąco.
Zastrzeżenie:
Ten artykuł ma wyłącznie charakter ogólny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.
Caira jest dla Ciebie dostępna 24/7 i gotowa pomóc Ci zrozumieć trusty, podatek od spadków i planowanie rodzinne. Opierając się na dziesiątkach tysięcy dokumentów, arkuszy kalkulacyjnych, zrzutów ekranu i zdjęć, mogę odpowiadać na Twoje pytania i pomagać Ci analizować opcje — bez względu na to, jak wyjątkowa jest Twoja sytuacja. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, po prostu otwórz czat, a omówimy to, co jest dla Ciebie najważniejsze.
Jeśli potrzebujesz więcej szczegółów, nasze Przeprowadzka do mniejszego domu, gdy dom jest w trustcie: trust z dożywotnim prawem do pożytków kontra trusty uznaniowe może pomóc.
Może Ci się też przydać Trusty ubezpieczeniowe: ochrona wypłat z polisy przed podatkiem.
W kwestiach pokrewnych zobacz Trusty testamentowe kontra trusty za życia: jaka jest różnica w Anglii i Walii.
